รู้ทัน 5 โรคฮิตในเด็ก อันตรายที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง พร้อมวิธีรับมือ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเด็กไทยป่วยด้วยโรคติดเชื้อและโรคระบบทางเดินหายใจมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะหลังเปิดภาคเรียนและการอยู่ในสถานที่แออัดอย่างโรงเรียน เนอสเซอรี่ หรือสวนสาธารณะ ซึ่งเป็นแหล่งแพร่กระจายเชื้อโรคได้ง่าย อีกทั้งร่างกายของเด็กวัยนี้ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ จึงติดเชื้อง่ายและอาการอาจรุนแรงกว่าผู้ใหญ่หลายเท่า

โรงพยาบาลเด็กทั่วประเทศต้องเผชิญกับภาพเดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า เด็กตัวเล็ก ๆ ถูกอุ้มเข้าห้องฉุกเฉินด้วยอาการหอบ เหนื่อย ไข้สูง หรือหายใจลำบาก บางคนยังพูดไม่ได้ บางคนยังไม่ทันได้เดิน แต่ต้องเริ่มต้นชีวิตด้วยการนอนอยู่บนเตียงผู้ป่วย และสำหรับหลายครอบครัว ความเจ็บป่วยของลูกไม่ได้หมายถึงแค่ความกังวลใจเท่านั้น หากยังหมายถึงภาระ ค่าใช้จ่าย และการเข้าถึงการดูแลที่ไม่เท่ากัน สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่เด็กป่วยมากขึ้น แต่เด็กจำนวนไม่น้อยป่วยหนัก เพราะไปไม่ถึงการรักษาที่ควรได้ตั้งแต่แรก

หากพ่อแม่ “รู้ทัน” ตั้งแต่เนิ่น ๆ ว่าโรคไหนกำลังระบาด สังเกตอาการผิดปกติได้เร็ว และรู้วิธีดูแลเบื้องต้นที่ถูกต้อง ก็จะช่วยลดความรุนแรง และที่สำคัญคือปกป้องลูกน้อยให้ปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมาได้ บทความนี้เราได้รวมข้อมูล “โรคฮิตในเด็ก” ที่พบบ่อย สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรรู้ วิธีดูแลเบื้องต้น และเมื่อใดควรพาไปพบแพทย์ พร้อมแนวทางป้องกันจากผู้เชี่ยวชาญมาไว้ให้ครบหมดแล้ว เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่เข้าใจและรับมือได้ทันเวลา ลดความรุนแรง เพิ่มความปลอดภัยให้ลูกน้อย

ทำไมเด็กถึงป่วยได้ง่ายกว่า?

เด็กมักป่วยได้ง่ายกว่าผู้ใหญ่เพราะระบบภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรงเต็มที่ ทำให้ร่างกายจัดการกับเชื้อโรคได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่ นอกจากนี้ทางเดินหายใจและระบบย่อยอาหารยังพัฒนาไม่เต็มที่ จึงเสี่ยงติดเชื้อได้ง่ายกว่า อีกปัจจัยสำคัญคือ พฤติกรรมและสิ่งแวดล้อมเองก็มีส่วนด้วยเช่นกัน เด็กมักจับของเล่น สัมผัสพื้นผิว หรือใกล้ชิดเพื่อน ๆ ในโรงเรียนและสถานรับเลี้ยงเด็ก ทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายได้ง่าย และ

นอกจากนี้สิ่งที่ทำให้สถานการณ์น่าเป็นห่วงยิ่งขึ้น คือ เด็กบางคนไม่ได้ขาดแค่ภูมิคุ้มกัน แต่ขาด “โอกาส” เพียงเพราะระบบยังไม่พร้อมพอจะช่วยเขา เด็กบางคนอาจยังไม่ได้รับวัคซีนครบตามเกณฑ์ ก็มีส่วนทำให้ความสามารถในการป้องกันโรคลดลง

โรคฮิตในเด็ก ที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง  1.โรคไข้หวัดใหญ่ 2.RSV (ไวรัสระบบทางเดินหายใจ) 3.โรคมือ เท้า ปาก 4.โรคไข้เลือดออก (Dengue)  5.โรคท้องเสียจากเชื้อโนโรไวรัส (Norovirus)

5 โรคฮิตในเด็ก อันตรายที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง

เด็กเล็กมักเจ็บป่วยง่ายกว่าใคร เพราะระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ และยังอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีเชื้อโรคแพร่กระจายง่าย ทั้งโรงเรียน สถานรับเลี้ยงเด็ก หรือพื้นที่แออัด ก่อนอื่นเรามาดูกันว่า 5 โรคฮิตในเด็กที่พ่อแม่ควรเฝ้าระวัง พร้อมสัญญาณเตือน วิธีป้องกัน และการดูแลเบื้องต้นจะมีอะไรบ้าง เพื่อให้ลูกน้อยปลอดภัย

1.โรคไข้หวัดใหญ่

โรคไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เกิดจากเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่หลายสายพันธุ์ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเชื้อไวรัส Influenza A และ B ทำให้เด็กป่วยได้เร็วและรุนแรงกว่าไข้หวัดธรรมดา

อาการที่พบบ่อยคือไข้สูง 39-40°C กะทันหัน หนาวสั่น ไอ เจ็บคอ น้ำมูกไหล บางรายอาจมีปวดเมื่อยตามตัว คลื่นไส้ หรืออาเจียน เด็กที่มีโรคประจำตัว เช่น หอบหืด เบาหวาน หรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง มีความเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนสูง นอกจากนั้นเด็กเล็กอาจชักจากไข้สูง

โรคนี้ติดต่อได้ง่ายผ่านละอองเสมหะ น้ำมูก หรือสัมผัสของที่ปนเชื้อ เช่น ของเล่น แปรงสีฟัน หรือผ้าเช็ดหน้า การป้องกันที่ดีที่สุดคือฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี ซึ่งเริ่มได้ตั้งแต่ 6 เดือน สอนเด็กให้ล้างมือบ่อย ๆ ใช้กระดาษทิชชูปิดปากเมื่อไอหรือจาม และสวมหน้ากากเมื่ออยู่ในที่แออัด

2.RSV (ไวรัสระบบทางเดินหายใจ)

RSV โรคที่ครองแชมป์ช่วงหน้าฝนจนถึงหน้าหนาว เป็นไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อทางเดินหายใจในเด็กเล็ก โดยเฉพาะทารกและเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี

อาการเริ่มจากไข้ต่ำ ไอ น้ำมูกไหล และอาจมีหายใจลำบากหรือมีเสียงวี๊ดในปอด เด็กบางรายอาจเหนื่อยง่าย กินนมได้น้อย หรือขาดน้ำ ซึ่งต้องระวังอย่างมากเพราะอาจลุกลามเป็นปอดบวมได้

เชื้อติดต่อผ่านน้ำมูก เสมหะ และมือที่สัมผัสของเล่นหรือพื้นผิวปนเชื้อ การป้องกันทำได้โดยหลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้เด็กหรือผู้ใหญ่ที่ป่วยให้ได้มากที่สุด ล้างมือบ่อย ๆ ทำความสะอาดของเล่น และดูแลเด็กให้พักผ่อนเพียงพอ การระวังตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดโอกาสเกิดโรครุนแรงและภาวะแทรกซ้อน

3.โรคมือ เท้า ปาก

โรคมือ เท้า ปาก หนึ่งในโรคสุดอันตรายที่ระบาดหนักทุกหน้าฝน เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) เช่น CV-A16 หรือ EV71 เด็กจะมีไข้ต่ำ เจ็บปาก และเริ่มมีตุ่มน้ำหรือตุ่มแดงที่มือ เท้า และบางครั้งที่ก้นหรือแขน ข้อสำคัญคือเด็กอาจงอแง กินอาหารได้น้อย หรือมีน้ำหนักลด หากติดเชื้อ EV71 อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาทได้เช่นกัน

โรคนี้ติดต่อได้ง่ายผ่านน้ำลาย อุจจาระ หรือของเล่น หรืออุปกรณ์ที่ปนเชื้อ การป้องกันที่ดีคือแยกของใช้ส่วนตัว สอนเด็กล้างมือบ่อย ๆ ทำความสะอาดของเล่นและพื้นที่ที่ใช้บ่อย แยกเด็กป่วยออกจากเด็กคนอื่นจนหาย และหมั่นสังเกตอาการ ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนในไทยดังนั้นความสะอาดคือหัวใจสำคัญ หากเด็กมีไข้สูงหรือตุ่มลุกลามควรพบแพทย์ทันที

4.โรคไข้เลือดออก (Dengue)

โรคนี้หลายคนอาจรู้จักกันดี โรคไข้เลือดออกเกิดจากไวรัสเดงกีที่มียุงลายเป็นพาหะนำโรค เด็กที่ติดเชื้อมักมีไข้สูงต่อเนื่อง 2–7 วัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อและข้อ บางรายมีผื่นแดงหรือจ้ำเลือดตามผิวหนัง ในรายที่รุนแรงอาจมีเลือดออกตามไรฟัน จมูก หรืออาเจียนเลือด หากไม่ได้รับการรักษาอาจเกิดภาวะช็อกและเสียชีวิตได้เช่นกัน

เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านการถูกยุงลายที่ติดเชื้อกัด ดังนั้นการป้องกันสำคัญที่สุดคือไม่ให้ยุงกัด กำจัดแหล่งน้ำขัง ใช้มุ้งหรือสเปรย์กันยุง และสวมเสื้อผ้าที่มิดชิดเมื่ออยู่กลางแจ้ง นอกจากนี้ควรสอนเด็กให้รู้จักพฤติกรรมป้องกันยุง เช่น ไม่เล่นน้ำขังและไม่ให้ยุงกัด

5.โรคท้องเสียจากเชื้อโนโรไวรัส (Norovirus)

 โนโรไวรัสเป็นสาเหตุหลักของท้องเสียในเด็ก ทำให้มีอาการอาเจียน ท้องเสียรุนแรง ถ่ายเหลวเป็นน้ำ ภายใน 12-48 ชม. ปวดท้อง คลื่นไส้ และอ่อนเพลีย เด็กเล็กหรือเด็กที่ขาดน้ำมีความเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำรุนแรง หากมีอาการเหล่านี้อย่าชะล้าใจและควรพาไปพบแพทย์ทันที

เชื้อจะติดต่อผ่านอาหาร น้ำ หรือมือและพื้นผิวที่ปนเชื้อ การป้องกันคือสอนเด็กล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ให้นาน 20 วินาที ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวบ่อย ๆ และแยกเด็กป่วยออกจากผู้อื่นเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ ดูแลเรื่องน้ำและอาหารสะอาดเป็นสิ่งสำคัญเพื่อป้องกันโรคซ้ำ และอย่าลืมจิบเกลือแร่สำหรับท้องเสียอยู่ตลอด

การรู้ทันโรคจะช่วยให้พ่อแม่สังเกตอาการและรับมือได้ทันท่วงที ทั้งการดูแลเบื้องต้น การป้องกัน และการพาเด็กพบแพทย์เมื่อมีอาการ การรักษาความสะอาด ล้างมือบ่อย ๆ และเข้ารับวัคซีนตามคำแนะนำ จะช่วยให้ลูกน้อยเติบโตอย่างแข็งแรง ปลอดภัย และลดความเสี่ยงจากโรคร้ายเหล่านี้ได้เป็นอย่างดี

โรคฮิตในเด็ก เด็กไทยจำนวนมากกำลังเผชิญในวันนี้ ไม่ใช่แค่เชื้อโรคไม่ได้มีแค่เชื้อโรคจากไข้หวัดใหญ่ RSV มือเท้าปาก ไข้เลือดออก หรือโนโรไวรัสเท่านั้น แต่คือความไม่พร้อมที่โอบล้อมชีวิตเล็ก ๆ เหล่านั้นอยู่รอบตัวพวกเขา

เด็กไม่ได้ขาดแค่ภูมิคุ้มกัน แต่ขาดโอกาสในการรอดชีวิต

‘บางชีวิตไม่ได้แพ้เพราะโรคร้าย แต่แพ้เพราะความช่วยเหลือมาไม่ทัน’ สิ่งที่เด็กไทยจำนวนมากกำลังเผชิญในวันนี้ ไม่ใช่แค่เชื้อโรคไม่ได้มีแค่เชื้อโรคจากไข้หวัดใหญ่ RSV มือเท้าปาก ไข้เลือดออก หรือโนโรไวรัสเท่านั้น แต่คือความไม่พร้อมที่โอบล้อมชีวิตเล็ก ๆ เหล่านั้นอยู่รอบตัวพวกเขา

• ความไม่พร้อมของร่างกายเด็กเล็กที่ยังยังบอบบาง ไม่สามารถต้านทานเชื้อได้เท่าผู้ใหญ่
• ความไม่พร้อมของระบบที่ควรปกป้องพวกเขา เด็กป่วยหนักที่ต้องรอคิวผ่าตัดฉุกเฉิน
• ความไม่พร้อมของครอบครัวที่ไม่มีอุปกรณ์หรือทรัพยากรพอจะดูแลลูกต่อเนื่อง

ในห้องผู้ป่วยเด็ก เราจะเห็นภาพที่สะเทือนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า เด็กเล็กต้องพึ่งเครื่องช่วยหายใจทุกวินาทีเพียงเพื่อ “อยู่ต่อ” อีกวัน ขณะเดียวกันเด็กป่วยหนักบางคนถูกส่งต่อมาด้วยอาการวิกฤต จากที่มีอาการเพียงไอหรือมีไข้ กลับทรุดลงภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง กลายเป็นภาวะหายใจลำบาก ออกซิเจนในเลือดต่ำ ต้องเข้ารับการดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤต ความไม่พร้อมของระบบที่ควรปกป้องพวกเขา แพทย์รู้ดีว่าต้องผ่าตัดเดี๋ยวนี้เพื่อรักษาชีวิตไว้ แต่ความจริงกลับโหดร้ายเมื่อห้องผ่าตัด เครื่องมือ หรืออุปกรณ์เฉพาะทางมีไม่เพียงพอ ทั้งที่ทุกนาทีมีผลต่อการรอดชีวิต

ทุกนาทีที่รอคือความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นโดยไม่มีใครกล้ารับประกันผลลัพธ์ และท่ามกลางเสียงเครื่องมือแพทย์นั้น พ่อแม่จำนวนไม่น้อยยืนอยู่ข้างเตียงลูกด้วยหัวใจที่แตกสลาย ไม่ใช่เพราะไม่อยากรักษา ไม่ใช่เพราะไม่รักลูกมากพอ แต่เพราะพวกเขาไม่มีทรัพยากร ไม่มีอุปกรณ์ และไม่มีทางเลือกอื่นที่จะมอบโอกาสให้ลูกได้มากกว่านี้ ทั้งที่สำหรับเด็กหนึ่งคน โอกาสเพียงเล็กน้อย การรักษาที่เร็วขึ้นอีกเพียงนิดเดียว หรืออุปกรณ์ที่พร้อมกว่านี้ อาจหมายถึงทั้งชีวิตที่ยังไปต่อได้

‘แม้ความเชี่ยวชาญของทีมแพทย์จะพร้อมเพียงใด แต่ ‘เครื่องมือที่ทันสมัย’ คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้เราส่งต่อปาฏิหาริย์แห่งการรักษาได้ทันเวลา ในวินาทีที่ชีวิตน้อยๆ กำลังรอคอยความหวัง’

โรคฮิตในเด็ก บางโรคอาจส่งผลให้เด็กป่วยหนักบางคนถูกส่งต่อมาด้วยอาการวิกฤต จากที่มีอาการเพียงไอหรือมีไข้ กลับทรุดลงภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง กลายเป็นภาวะหายใจลำบาก ออกซิเจนในเลือดต่ำ

เพราะปาฏิหาริย์ ไม่ได้เกิดจากโชค แต่เกิดจาก “การให้” ของคุณ

วันนี้คุณอาจไม่ได้อยู่หน้าเตียงคนไข้ แต่การบริจาคของคุณ อาจช่วยต่อหนึ่งลมหายใจ เปิดโอกาสในการผ่าตัด และเปลี่ยนวินาทีวิกฤต ให้กลายเป็นชีวิตใหม่ แม้ว่าคุณอาจไม่รู้จักเด็กคนนั้น แต่สำหรับเขา…คุณคือ “ปาฏิหาริย์” ของเด็กอีกหนึ่งคน มูลนิธิโรงพยาบาลเด็กขอเชิญท่านมอบลมหายใจใหม่ให้กับน้อง ๆ ผ่านโครงการ

• Little Miracle – ปาฏิหาริย์เล็ก ๆ เพื่อผู้ป่วยเด็กห้องไอซียู

มูลนิธิโรงพยาบาลเด็ก จึงขอเชิญชวนผู้ใหญ่ใจดีทุกภาคส่วน ร่วมสมทบทุนผ่านการบริจาคให้โครงการ Little Miracle โครงการระดมทุนโดยมีเป้าหมายเพื่อ เพิ่มเตียงในหอผู้ป่วยเด็กวิกฤติ (ไอซียู) และครุภัณฑ์ทางแพทย์ชั้นสูง สำหรับผู้ป่วยเด็กภาวะวิกฤติ ให้มีโอกาสเข้าถึงการรักษาอย่างรวดเร็ว เท่าเทียม และทันท่วงที

อย่าปล่อยให้คำว่า “สายเกินไป” เป็นคำตอบสุดท้ายของครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง เงินบริจาคของท่าน อาจเป็นค่าอะไหล่เครื่องช่วยหายใจ หรือเป็นส่วนหนึ่งของเตียงสำหรับผู้ป่วยเด็กไอซียู เครื่องช่วยหายใจ และครุภัณฑ์ทางแพทย์ ที่จะช่วยให้เด็กคนหนึ่งได้กลับไปเรียก “แม่” ได้อีกครั้ง ร่วมบริจาควันนี้… เพื่อให้ปาฏิหาริย์เกิดขึ้นจริงในหัวใจของเด็กไทยทุกคน

ทำไมการสนับสนุนของท่านจึงสำคัญ?

• ความเชี่ยวชาญที่ตรงจุด: เพราะการรักษาเด็กไม่ใช่แค่การย่อส่วนจากผู้ใหญ่ แต่ต้องใช้ความชำนาญและอุปกรณ์เฉพาะทาง
• ทุกวินาทีคือชีวิต: การเพิ่มเตียงไอซียูช่วยลดการรอคอย และเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้ผู้ป่วยเด็กภาวะวิกฤต
• พลังแห่งการให้: ทุกการบริจาคคือการมอบโอกาสให้เด็กๆ ได้กลับไปเติบโตและใช้ชีวิตตามความฝัน

‘เพราะทุกวินาทีวิกฤตคือชีวิต… ร่วมหยิบยื่น ‘โอกาสการรักษา’ ให้เด็กไทยทุกคนอย่างเท่าเทียม’

พญ.ศิริลักษณ์ เจนนุวัตร กุมารแพทย์

สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี  (โรงพยาบาลเด็ก) กรมการแพทย์