สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข : บ๊าย บายขวดนม ช้าไป โรคภัยตามมา

เตรียมตัวเด็กให้พร้อม เพื่อเลิกใช้ขวดนมหลังอายุ 1 ปี

ทำอย่างไรจะเตรียมตัวลูก ให้พร้อม เพื่อเลิกใช้ขวดนมหลังอายุ 1 ปี โดยไม่ทำให้ลูกหงุดหงิด

ตอบ ต้องฝึกเด็กในช่วงอายุขวบปีแรกอย่างเป็นขั้นตอน ให้เหมาะกับพัฒนาการ ทำให้เมื่อถึงเวลาจะเลิกขวดนมได้ง่าย
อายุ 6 เดือน คอตั้งได้มั่นคง ปฏิกิริยาดันลิ้นออกจะค่อยๆ หายไป สามารถเริ่มฝึกให้เด็ก ดื่มน้ำ ดื่มนม จากแก้ว ได้ทีละน้อย

อายุ 8 เดือน นั่งได้เองโดยไม่ต้องพยุง รู้จักเคี้ยว สามารถถือของมือเดียวและถ่ายโอนไปยัง
อีกมือได้ จึงควรเริ่มฝึกให้เด็กถือแก้วใบเล็ก เพื่อให้เด็กทำความคุ้นเคย เปรียบเสมือนของเล่นชิ้นหนึ่งของเด็ก

อายุ 10 เดือน เข้าใจ คำสั่ง ชอบเลียนแบบพ่อแม่ พ่อแม่จึงควรดื่มน้ำจากแก้วให้เด็กดูเป็นตัวอย่างอย่างสม่ำเสมอ ไม่ควรให้เด็กดูดน้ำจากขวดนม

อายุ 1 ปี ถือแก้วได้ดีขึ้น เริ่มเดินได้ สนใจสำรวจสิ่งแวดล้อม ทำให้ความสนใจในการดูดนมลดลง ชอบคำชม ต้องการทำให้พ่อแม่พึงพอใจ
จึงควรเริ่ม ฝึกเลิกขวดนมควบคู่กับการให้แรงเสริมทางบวก คือ การชม

อายุ 1 ปี ครึ่ง ห่วงเล่นมากกว่ากิน พัฒนาการกล้ามเนื้อดีขึ้น
จึงควรหมั่นฝึกเด็ก จนเคยชิน เพื่อลดการต่อต้าน เด็กจะใช้แก้วได้เก่งขึ้น

ที่สำคัญ ควรฝึก ให้เด็กมีพฤติกรรม กินอาหารที่เหมาะสม ควบคู่ไปด้วย เช่น อายุ 9 - 10 เดือน เด็กใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้หยิบจับอาหารได้ ควรส่งเสริมให้หยิบอาหารเข้าปากเอง และค่อยๆ ฝึกใช้ช้อน ซึ่งภายในอายุ 1 ปีครึ่ง - 2 ปี เด็กมักจะใช้ช้อนตักอาหารกินเองได้ดี เด็กจะเริ่มสนใจอาหารทั่วไปมากขึ้น เมื่อเลิกดูดนมจากขวด เด็กจึงไม่หงุดหงิด

จะป้องกันไม่ให้ติดขวดนม ได้อย่างไร

ตอบ เตรียมการ จัดการนอน การกิน ให้ดีตั้งแต่เล็ก จะป้องกันการติดขวดนมได้โดยมีแนวทางดังนี้

ฝึกลูกให้เข้านอนเป็นเวลาและหลับได้ด้วยตัวเอง โดยวางบนที่นอนขณะยังตื่น หรือเมื่อเริ่มง่วง ไม่พาหลับโดย กกกอด หรือให้ดูดนมจนหลับ เพราะจะชิน ตื่นกลางดึกไม่มีใครพาหลับก็มักจะร้อง ลงท้ายต้องดูดขวดนม ทั้งที่อาจไม่หิว
เมื่อหลับแล้ว ลูกขยับตัวนิดหน่อย ให้รอสักพัก หรือสัมผัสเบาๆ เช่น ตบก้น เด็กมักหลับต่อได้เอง
สร้างบรรยากาศกลางคืนให้เหมาะสม ไม่เปิดไฟสว่าง ไม่เปิดทีวีนอนหรืออุ้มเล่นกลางดึก
อาจหาตุ๊กตา หรือของที่ลูกชอบพาเข้านอนด้วย เมื่อลูกอายุ 4-5 เดือน เป็นสิ่งปลอบใจและเป็นเพื่อนลูกแทนขวดนม
ฝึกลด/เลิกนมมื้อดึก (หมายถึงเวลาประมาณ 24.00-04.00 น.) ตั้งแต่อายุ 4-6 เดือน เพราะเด็กเริ่มนอนหลับยาวได้ 6-8 ชั่วโมง โดยไม่หิว โดยมีกระบวนการ ดังนี้
ให้นมมื้อกลางวันแต่ละมื้อให้อิ่ม นมมื้อดึกกินพอหายหิว ค่อยๆลดจนเลิกได้ ไม่บังคับหรือคะยั้นคะยอให้กินทั้งที่ไม่หิว
ฝึกกินนมให้อิ่ม ก่อนนอน หลังทำความสะอาดฟันแล้ว ไม่ควรให้ดูดนมอีก ไม่ปลุกเด็กกินนมมื้อดึก
ฝึกจิบน้ำทุกชนิด-นมจากแก้ว หรือช้อน สลับกับการดูดจากขวด เมื่ออายุ 4-6 เดือน เพื่อให้เริ่มคุ้นเคย
ฝึกลูกใช้ขวดนมเมื่อเวลาหิว ไม่ใช้เป็นของเล่นเดินถือไปมา
สร้างบรรยากาศ ”กินอาหาร” อย่างมีความสุข แม้เลิกใช้ขวดนม ก็กินอาหารอื่นได้ อย่างสุขใจ

นมมื้อดึกเด็กๆ เลิกกันได้เมื่อไร

ตอบ โดยธรรมชาติเด็กวัย 2-3 เดือนแรก จะตื่นบ่อย กินบ่อย เพราะเด็กยังมีการปรับตัว วงจรการนอนยังไม่แน่นอน ความจุของกระเพาะอาหารยังเล็กจึงหิวบ่อย เมื่อโตขึ้น วงจรการนอนจะเหมือนผู้ใหญ่ เริ่มนอนได้นานขึ้น กระเพาะอาหารก็โตขึ้น เด็ก 6 เดือน นอนกลางคืนได้นาน
6-8 ชั่วโมง โดยไม่หิว โดยทั่วไปทารกที่กินนมผสม มักนอนกลางคืนนาน 4-6 ชั่วโมง โดยไม่ตื่นมากินนมมื้อดึกเมื่ออายุ 4 เดือน ในขณะที่ทารกที่กินนมแม่มักเลิกได้เมื่ออายุประมาณ 5 เดือน
หากได้รับการฝึกฝนที่เหมาะสม เด็กน่าจะเลิกนมมื้อดึกได้เมื่ออายุประมาณ
6 เดือน รายงานจากต่างประเทศพบว่า ร้อยละ 83 ของเด็กอายุ 6 เดือน สามารถปฏิบัติได้แล้ว สำหรับเมืองไทย จากการศึกษาของสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติฯ ระหว่าง พ.ศ. 2546-2549 พบว่ามีเพียงร้อยละ 15 ที่ปฏิบัติได้ เด็กอายุ 1-2 ปียังตื่นขึ้นมากินนมมื้อดึก (24.00 – 04.00 น.) ประมาณร้อยละ 70 เด็กอายุ 2-3 ปีประมาณร้อยละ 45 และอายุ 3-4 ปีร้อยละ 21 ซึ่งอาจเป็นเพราะพ่อแม่ไม่ได้ให้ความสำคัญในเรื่องเหล่านี้มากนัก มักรีบให้นมตั้งแต่เด็กเริ่มบิดตัว หรือเริ่มร้อง ซึ่งอาจไม่ใช่เพราะหิว ในที่สุดทำให้เด็กชินกับการได้รับนมมื้อดึกจนติดทั้งนมและขวด

ทำไมควรเลิกนมมื้อดึกให้ได้ ตั้งแต่เด็กอายุ 6 เดือน

ตอบ ที่ควรเลิกให้ได้ที่อายุประมาณ 6 เดือน เนื่องจาก วัยนี้พัฒนาการทางการนอนเด็กจะนอนได้นานขึ้น 6-8 ชั่วโมง โดยไม่หิว การเลิกนมมื้อดึกได้ เป็นบันไดขั้นต้นที่จะช่วยให้เด็กเลิกขวดนมได้ง่ายขึ้นเมื่ออายุหลัง 1 ปี สิ่งสำคัญคือ การที่ปล่อยให้เด็กนอนหลับอย่างต่อเนื่องจะช่วยให้ฮอร์โมนที่ช่วยการเจริญเติบโตหลั่งได้ดี นอกจากนี้ สารเคมีที่ช่วยการพัฒนาสมองจะทำงานได้ดี เกิดผลดีต่อการเจริญเติบโต และพัฒนาการของเด็ก

อยากให้ลูกลดการกินนมกลางคืนลงไป จะทำไงดี

ตอบ ถ้าลูกอายุเกิน 6 เดือนไปแล้วและมีสุขภาพดี มีน้ำหนักเพิ่มตามเกณฑ์ก็สามารถงดการให้นมตอนกลางคืนได้อย่างปลอดภัย หากกินนมแม่ก็จำกัดนมตอนกลางคืนเหลือแค่ 5 นาทีตอน
2 คืนแรก แล้วลดเหลือ 3 นาทีใน 2 คืนต่อมา หลังจากนั้นก็ให้แต่น้ำอย่างเดียว ถ้ากินนมผงให้ลดความถี่หรือปริมาณมื้อดึก 1 ขวด ทุก 2-4 วัน จนหยุดนมได้ หากลูกร้องอาจให้น้ำแทนนมจนในที่สุดเด็กเคยชิน ไม่ติดนิสัยตื่นมาดูดนมมื้อดึกอีก

วิธีแก้ไขปัญหาลูกตื่นกลางคืน

ตอบ 1. ลดเวลานอนกลางวันของลูกให้น้อยลง และเพิ่มกิจกรรมเล่นสนุกกับลูกตอนกลางวันให้
มากขึ้น

ผ้าอ้อม เสื้อผ้า เครื่องนอนของลูกต้องสะอาด ใส่สบาย และตรวจสอบที่นอนไม่ให้มีมดแมลงที่จะรบกวนการนอนของลูก
ช่วงกลางคืนก่อนเข้านอนไม่ควรชวนลูกเล่นจนตื่นเต้นมากนัก ควรหากิจกรรมเบาๆ เช่น อ่านนิทานให้ลูกฟัง หรือนวดเบาๆ เพื่อเป็นการผ่อนคลายให้ลูกก่อนนอน
กำหนดเวลาเข้านอนที่แน่ชัดให้ลูก เมื่อใกล้ถึงเวลาเข้านอน ให้บอกลูก เพื่อให้ลูกได้เตรียมตัว แม้ว่าช่วงเล็กๆ ลูกจะไม่รู้ว่าคืออะไร แต่ถ้าเราปฏิบัติเช่นนี้เป็นประจำทุกวัน ลูกจะรับรู้ได้เองว่าถึงเวลาเข้านอน
จัดบรรยากาศของห้องนอนให้สงบ เวลาที่ให้ลูกเข้านอนไม่ควรเปิดไฟสว่างเกินไป เพื่อสอนให้ลูกรู้ว่ากลางคืนมืดแล้ว เราต้องนอน
ไม่ควรให้ลูกดูดนมทุกครั้งที่ลูกตื่น เพราะจะทำให้ลูกเคยชินกับการตื่นแล้วต้องดูดนม บางครั้งลูกไม่ได้ตื่นเพราะความหิว เมื่อลูกร้องควรรอซักพัก เขาอาจหลับต่อได้เอง หากลูกยังไม่หลับควรหาสาเหตุว่าลูกร้องไห้เพราะอะไร เด็กอาจตื่นเพราะฝันร้ายหรือปัสสาวะอุจจาระเปียกชื้น
ควรให้ลูกหลับด้วยตัวเอง ไม่ควรอุ้มกล่อม หรือ ดูดนมจนหลับ เพราะจะทำให้ลูกเคยชิน ถ้าจะอุ้มกล่อมควรวางลูกลงบนที่นอนก่อนที่ลูกจะหลับ

ฝึกลูกให้นอนหลับฝันดี เพื่อป้องกันการตื่นบ่อยได้อย่างไร

ตอบ เริ่มจาก ฝึกพาลูกเข้านอนเป็นเวลา ต้องค่อยๆ ฝึกตั้งแต่อายุ 2-3 เดือน ควรพาทารกเข้านอน วางบนที่นอน ก่อนที่จะหลับ หรือเมื่อทารกเริ่มง่วง ควรวางทารกให้หลับเอง ไม่กก กอดจนหลับคาอกแม่ จนอายุ 4-6 เดือน อาจหาของเล่น หรือตุ๊กตาสัตว์นุ่มๆ ให้เด็กพาเข้านอน จนเด็กคุ้นเคย หากตื่นกลางดึกโดยไม่หิว เมื่อเห็นตุ๊กตาอยู่ใกล้ อาจหลับต่อเองได้โดยไม่เรียกหานม

Developed by DuoHemoglobin